Monitoring & Management

คุณ operate สิ่งที่มองไม่เห็นไม่ได้

RabbitMQ มาพร้อม management plugin ที่ให้ web UI และ HTTP API บน port 15672 เปิดขึ้นมาแล้วคุณจะเฝ้าดู queue, connection, channel และ rate ได้แบบ live:

rabbitmq-plugins enable rabbitmq_management
# UI อยู่ที่ http://localhost:15672  (default guest/guest, localhost เท่านั้น)

UI เหมาะกับการดูปัญหาด้วยตา แต่สำหรับ monitoring จริงคุณต้องใช้ HTTP API (สำหรับ script และ health check) และ Prometheus plugin (rabbitmq_prometheus) ป้อนเข้า Grafana dashboard และ alert

metric ที่สำคัญจริง

metric มีเป็นสิบ ๆ ตัว แต่ไม่กี่ตัวก็บอกเกือบทุกอย่าง:

สัญญาณ	หมายความว่าอะไร	ระวังเมื่อ
Queue depth (`messages_ready`)	message ที่รอถูก deliver	ค่อย ๆ สูงขึ้น = consumer ตามไม่ทัน
Unacked (`messages_unacknowledged`)	deliver แล้วแต่ยังไม่ ack	สูง/ค้าง = consumer ช้าหรือแฮงก์
Publish rate เทียบ deliver/ack rate	throughput ของ producer เทียบ consumer	publish > ack นาน ๆ = backlog กำลังโต
Consumer count	จำนวน consumer บน queue	ตกลงเป็น 0 = ไม่มีใครทำงาน queue นี้
Memory & disk	headroom ของทรัพยากร broker	ใกล้ limit = alarm กำลังจะทำงาน
Connections / channels	footprint ของ client	พุ่งเร็ว = บั๊ก connection churn

alert ที่มีประโยชน์ที่สุดคือ queue depth ที่กำลังไต่ขึ้น ขณะที่ consumer count หรือ ack rate นิ่ง — นั่นคือ consumer ที่ค้างหรือ scale ไม่พอ ซึ่งจับได้ก่อน queue จะกิน memory จนเต็ม

อ่านจาก script

// Query the management HTTP API for a queue's depth.
const res = await fetch('http://localhost:15672/api/queues/%2F/orders', {
  headers: { Authorization: 'Basic ' + btoa('guest:guest') },
});
const q = await res.json();
console.log('ready:', q.messages_ready, 'unacked:', q.messages_unacknowledged);

import requests

# %2F is the URL-encoded default vhost "/"
r = requests.get("http://localhost:15672/api/queues/%2F/orders",
                 auth=("guest", "guest"))
q = r.json()
print("ready:", q["messages_ready"], "unacked:", q["messages_unacknowledged"])

req, _ := http.NewRequest("GET",
    "http://localhost:15672/api/queues/%2F/orders", nil)
req.SetBasicAuth("guest", "guest")
resp, _ := http.DefaultClient.Do(req)
defer resp.Body.Close()
var q struct {
    Ready  int `json:"messages_ready"`
    Unack  int `json:"messages_unacknowledged"`
}
json.NewDecoder(resp.Body).Decode(&q)
log.Printf("ready=%d unacked=%d", q.Ready, q.Unack)

สำหรับเช็คเร็ว ๆ บนเครื่อง rabbitmqctl list_queues name messages_ready messages_unacknowledged consumers ให้ตัวเลขชุดเดียวกันจาก command line

alarm: broker ปกป้องตัวเอง

RabbitMQ เฝ้าดูทรัพยากรสองอย่างและยก alarm เมื่ออันใดอันหนึ่งเหลือน้อย:

Memory alarm — memory ที่ใช้ทั้งหมดข้าม high-watermark (default 40% ของ RAM)
Disk alarm — disk ว่างต่ำกว่า limit ที่ตั้งไว้

เมื่อ alarm ทำงาน RabbitMQ จะ block publisher (หยุดรับ message ใหม่) แต่ยัง deliver ให้ consumer ต่อ เพื่อให้ backlog ไหลออกแทนที่จะโตขึ้น alarm เป็นกลไกความปลอดภัย ไม่ใช่ความล้มเหลว — แต่ถ้า alarm ทำงาน บ่อย แปลว่า consumer ช้าเกินไปหรือ queue ไม่มีขอบเขต บทเรียนถัดไปจะพูดถึงว่า publisher-blocking รู้สึกยังไงและออกแบบเลี่ยงอย่างไร